Analiza utroška javnih sredstava u segmentu održivog povratka u Bosni i Hercegovini
Opština Foča
U općini Foča, prema popisu stanovništva iz 1991. godine, živjelo je 35.389 ljudi. Međutim, do 2013. godine broj stanovnika je značajno opao na 18.288. Etnička struktura općine Foča također je doživjela dramatične promjene. Bošnjaci su 1991. godine činili najveći dio stanovništva, sa 17.183 osobe, odnosno 48,6%. No, 2013. godine njihov broj je opao na samo 1.270, što predstavlja tek 6,9% ukupnog stanovništva. Srbi su 1991. godine činili 47,7% stanovništva, odnosno 16.867 osoba. Do 2013. godine, njihov broj se nije značajno promijenio (16.739), ali je njihov udio u ukupnom broju stanovnika porastao na čak 91,5%. Hrvati su 1991. godine činili mali dio stanovništva s 93 osobe, odnosno 0,3%, a 2013. godine taj broj je dodatno opao na 55 osoba, i dalje zadržavajući isti udio od 0,3%. Kategorija “Ostali” je 1991. godine obuhvatala 1.246 osoba, odnosno 3,5% stanovništva, dok je do 2013. godine taj broj opao na 224 osobe, što predstavlja 1,2% ukupnog stanovništva.
Ovi podaci jasno ukazuju na drastične demografske promjene u općini Foča između 1991. i 2013. godine, pri čemu je došlo do velikog smanjenja broja Bošnjaka i neznatne promjene broja Srba, uz znatno povećanje njihovog udjela u ukupnom broju stanovnika.
Izdvajanje sredstava viših institucija vlasti za opštinu Foča za period 2018-2023
Od 2018. do 2023. godine, opština Bratunac je privukla značajna sredstva iz različitih državnih institucija za podršku povratku i lokalnoj integraciji raseljenih osoba. Ključne investicije su bile usmjerene na rekonstrukciju i izgradnju stambenih jedinica, obnovu komunalne i socijalne infrastrukture, te pomoć povratnicima kroz različite projekte.
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH uložilo je značajne iznose za rekonstrukciju stambenih jedinica, uključujući 581.994,00 KM za sanaciju stambenih objekata i 1.439.595,00 KM za izgradnju novih stambenih jedinica u okviru lokalne integracije. Takođe, Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica je doprinijelo sa 465.689,05 KM za rekonstrukciju stambenih jedinica i 1.000.133,01 KM za obnovu infrastrukture u povratničkim zajednicama.
Osim toga, u 2022. i 2023. godini, sredstva su usmjerena na projekte poput asfaltiranja puteva, proširenja vodovodnih mreža, izgradnje trotoara, te dodjelu građevinskog materijala i poljoprivredne mehanizacije povratnicima. Ovi projekti su značajno doprinijeli poboljšanju uslova života povratnika u Bratuncu, osiguravajući bolju komunalnu infrastrukturu i podršku održivom povratku.
Naziv institucije | Godina | Izdvojena sredstva | Namjena |
|---|---|---|---|
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 581.994,00 KM | Rekonstrukcija stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica SFD br. SJ 14 |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 1.439.595,00 KM | Izgradnja stambenih jedinica za lokalnu integraciju raseljenih osoba i povratnika CEB2 br. SJ 20 |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 146.887,00 KM | Rekonstrukcija infrastrukture u povratničkim opštinama i opštinama lokalne integracije Kom. i soc. Infrastruktura |
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica | 2018-2021 | 465.689,05 KM | I Za potrebe rekonstrukcije stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica |
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica | 2018-2021 | 1.000.133,01 KM | III Za potrebe rekonstrukcije infrastrukture u povratničkim općinama kao i općinama lokalne integracije |
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica | 2018-2021 | 811.275,77 KM | IV Za potrebe podrške održivom povratku i lokalnoj integraciji |
Sekretarijat za raseljena lica i migracije RS | 2018-2021 | 4.000,00 KM | Rekonstrukcija stambenih jedinica raseljenih i izbjeglica 1 |
Sekretarijat za raseljena lica i migracije RS | 2018-2021 | 1.158.549,00 KM | Izgradnja stambenih jedinica za lokalnu integraciju i povratnike 20 |
Sekretarijat za raseljena lica i migracije RS | 2018-2021 | 27.000,00 KM | Podrška održivom povratku i lokalnoj integraciji 7 |
Fond za povratak u BiH | 2021 | 30.000,00 KM | Vodovodna mreža |
Fond za povratak u BiH | 2021 | 99.961,64 KM | Putna infrastruktura Redžići,Mihaljevići i Karici |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2022 | 957.309,00 KM | 10 projekata -5 putevi,3 komunalna, 1 vjerski, 1 objekti obrazovnog, sport. i kult. Sadržaja Javni poziv za programe pomoći održivog povratka "Izgradnja i sanacija infrastrukturnih i dr objekata" |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2022-2023 | 140.676,50 KM | 17 korisnika mehanizacija; 1 korisnik plastenik; 3 korisnika štale Podrška zapošljavanju/samozapošljavanju povratnika u poljoprivredi |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice | 2022 | 40.000,00 KM | Proširenje vodovodne mreže za MZ Glogova i MZ Kravica Lista prioritetnih projekat za obnovu i izgradnju komunalne i socijalne infrastrukture gdje žive povratnici i rasljene osobe |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice | 2022 | 45.000,00 KM | Lista prioritetnih projekat za obnovu i izgradnju komunalne i socijalne infrastrukture gdje žive povratnici i rasljene osobe Izgradnja trotoara prema povratnič. MZ Voljavica |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2022 | 45.000,00 KM | Lista prioritetnih projekat za obnovu i izgradnju komunalne i socijalne infrastrukture gdje žive povratnici i rasljene osobe Izgradnja trotoara prema povratnič. MZ Moštanice i Mihaljevići |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2022 | 200.000,00 KM | Dodjela građevinskog materijala, za izgradnju i adaptaciju povratničkih kuća. Dodjela građeivinskog materijala u vrijednosti cca 20.000 KM Sufinasiranje od strane građana nije bilo potrebno. Broj projekata i njihova vrijednost nisu tačno utvrđeni, jer Opština Bratunac nije sufinasirala nevedene projekte.Verijednost projekata upisana u tabeli je lična procjena na osnovu razgovora sa predsjednicima MZ i ljudi koji su bili uključeni u projekte. |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2023 | 45.000,00 KM | Rekonstrukcija komunalne i socijalne infrastrukture |
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica | 2023 | 25.000,00 KM | Izgradnja ulične rasvjete u mjestima Zalužje i Biljača Izgradnja ulične rasvjete u mjestima Zalužje i Biljača. Projekat sufinansiran od strane FMROI sa 50 %, Opština Bratunac 30%, građani mjesne zajednice 20 %. |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2023 | 55.000,00 KM | Asfaltiranje puta „Mlječkovine-Njivice-Lužnice-Mezarje“ Projekat sufinansiran od strane FMROI sa 50 %, Opština Bratunac 30%, građani mjesne zajednice Glogova 20 %. |
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica | 2023 | 35.000,00 KM | Modernizacija i asfaltiranje makadamskog puta Selišta Burnice Projekat sufinansiran od straneFMROI sa 50 %, Opština Bratunac 50%. |
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica | 2023 | 66.500,00 KM | Asfaltiranje puta Bregovi-Nuričići i Baltići-Ravnice Projekat sufinansiran od straneFMROI sa 50 %, Opština Bratunac 50%. |
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica | 2023 | 200.000,00 KM | Dodjela građevinskog materijala za obnovu i rekonstrukciju stambenih jedinica za 10 povratnika |
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica | 2023 | 100.000,00 | Dodjela poljoprivredne mehanizacije |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2023 | 50.000,00 KM | Proširenje vodovodne mreže za mjesne zajednice Glogova i Kravica. |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2023 | 45.000,00 KM | Izgradnja trotoara prema povratničkim mjesnim zajednicama Voljavica |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2023 | 45.000,00 KM | Izgradnja trotoara prema povratničkim mjesnim zajednicama Moštanice i Mihaljevići |
Ministarstvo za rad, socijalna pitanja, raseljena lice i izbjeglice Kantona Sarajevo | 2023 | 35.000,00 KM | Asfaltiranje dionice puta Borići-Podgradac |
Ministarstvo za rad, socijalna pitanja, raseljena lice i izbjeglice Kantona Sarajevo | 2023 | 135.000,00 KM | Asfaltiranje dionice puta Selišta-Brunice 2023 |
Feder. minist. raseljenih osoba i izbjeglica | 2023 | 221.787,93 KM | Donacije u građ. mater. i finans.sred. za 12 korisnika |
Izdvajanje sredstava lokalne vlasti za opštinu Foča za period 2018-2023
Od 2018. do 2021. godine nema dostupnih podataka o izdvajanjima lokalnih vlasti u opštini Bratunac za podršku povratnicima i raseljenim licima. Ovaj nedostatak informacija otežava praćenje kontinuiteta i efikasnosti ulaganja u ovom periodu.
Prvi značajni podaci dolaze iz 2022. godine, kada je opština Bratunac izdvojila 110.000,00 KM za pomoć izbjeglim i raseljenim licima, kao i povratnicima, u okviru programa održivog povratka i integracije. Međutim, precizni podaci o tome kako su ta sredstva utrošena nisu dostupni. Pretpostavlja se da su sredstva usmjerena na socijalne kategorije, adaptaciju objekata, stanova, asfaltiranje i sanaciju puteva, te vodovodne projekte, ali nedostatak detaljnog izvještaja o utrošku sredstava sugeriše potrebu za poboljšanjem transparentnosti.
U 2023. godini, lokalne vlasti u Bratuncu su izdvojile dodatnih 290.000,00 KM, od čega je 90.000,00 KM usmjereno na jednokratne pomoći i priključke vode i struje, a preostalih 200.000,00 KM je korišteno za sufinansiranje projekata u saradnji sa Federalnim ministarstvom raseljenih osoba i izbjeglica (FMROI). Ova sredstva su u potpunosti iskorištena, što ukazuje na efikasnije planiranje i implementaciju projekata u poređenju s prethodnim godinama.
Nedostatak podataka za period od 2018. do 2021. godine, u kombinaciji sa nejasnoćama u vezi s utroškom sredstava iz 2022. godine, naglašava potrebu za boljim dokumentovanjem i praćenjem ulaganja. Povećana transparentnost bi omogućila bolju evaluaciju učinka lokalnih vlasti u podršci povratnicima i raseljenim licima, kao i osiguranje da sredstva dosegnu one kojima su namijenjena.
Godina | Izdvojena sredstva | Utrošena sredstva | Namjena |
|---|---|---|---|
2022 | 110.000,00 KM | - | Pomoć za izbjegla i raseljena lica i povratnike (Održivi povratak i integracija) Iz Općine navode da im nisu dostupne tačne informacije o utrošku navedenih mnsredstava. Pretpostavljaju da su sredstva korištena za socijalne kategorije, adaptaciju objekata, stanova, asfaltiranje i sanaciju puteva, vodovodne projekte. |
2023 | 90.000,00 KM | 90.000,00 KM | Jednokratne pomoći, priključci vode, struje |
2023 | 200.000,00 KM | 200.000,00 KM KM | sufinansiranje projekata sa FMROI |
Obnova stambenih jedinica u opštini Foča *
*Podaci se odnose na period do 2012 god., koje je Unija prikupila tokom realizacije projekta “Monitoring javnih sredstava za održivi povratak”, koji je imao za cilj povećati odgovornost javnih institucija za trošenje javnih sredstava namijenjenih za programe povratka.
Pregled monitoringa povratka za opštinu Foča
Na udaljenosti od samo 70 kilometara od Predsjedništva Bosne i Hercegovine, povratnici na području Mjesne zajednice Jeleč u općini Foča suočavaju se s ozbiljnim izazovima. Iako se na ovom području nalaze četiri mini elektrane koje proizvode električnu energiju, 40 domaćinstava povratnika i dalje nema pristup struji. Ova situacija dodatno naglašava kontraste između infrastrukturnih ulaganja i stvarnih potreba građana.
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH izdvojilo je još 2016. godine 87.000 KM za postavljanje visokonaponske mreže i trafostanice, što je trebalo omogućiti elektrifikaciju ovog područja. Međutim, iako su radovi na postavljanju stubova konačno završeni tek u 2021. godini, trafostanica još uvijek nije stavljena u funkciju, ostavljajući povratnike bez osnovnih uvjeta za normalan život.
Ono što dodatno pogoršava situaciju jeste činjenica da povratnici imaju saznanja kako se “višak” elektromaterijala, koji je trebao biti iskorišten za elektrifikaciju njihovih domaćinstava, nalazi u skladištu Općine Foča. Unatoč tome, povratnici su ponovo aplicirali na konkurs Ministarstva za izbjeglice i raseljena lica BiH, podnijevši kompletnu konkursnu dokumentaciju preko Općine Foča.
Međutim, kada su se po završetku konkursa interesirali za svoju prijavu, načelnik općine, Milan Vukadinović, izjavio je da prijava nije zaprimljena. Ova izjava izazvala je dodatnu frustraciju kod povratnika, koji tvrde da imaju dokaze o predaji svoje prijave na konkurs. Ova situacija postavlja brojna pitanja o transparentnosti procesa i namjeni sredstava koja bi trebala biti usmjerena na poboljšanje života povratnika.
Povratnici se suočavaju ne samo s tehničkim problemima već i s osjećajem napuštenosti i nepravde, što dodatno otežava njihove napore za ponovnu integraciju u sredine iz kojih su protjerani tokom rata.(Podaci: 2024. godina)
Izvor podataka
► Metodologija prikupljanja podataka za analizu utroška javnih sredstava u segmentu održivog povratka u BiH uključuje saradnju sa državnim, entitetskim, kantonalnim i lokalnim institucijama. Podaci su prikupljani putem upitnika i terenskih istraživanja u 20 odabranih opština. Monitoring timovi, obučeni za prikupljanje podataka, provjeravali su tačnost informacija o raspodjeli sredstava. Uključene institucije su dostavljale podatke o planiranim, izdvojenim i utrošenim sredstvima za period 2018-2023. godine.