Analiza utroška javnih sredstava u segmentu održivog povratka u Bosni i Hercegovini
Opština Bosansko Grahovo
Prema popisu stanovništva iz 2013. godine, opština Bosansko Grahovo ima 2.449 stanovnika, što je u u odnosu na popis iz 1991. godine 69,93 % manje stanovnika (8.311 stanovnika) .
Od 1993. do 2013. godine, struktura stanovništva je doživjela značajne promjene. Broj Bošnjaka je smanjen sa 12 (0,1 %) na 6 (0,2 %). Broj Hrvata je porastao sa 226 (2,7 %) na 393 (16,0 %). Najveću promjenu pretrpio je broj Srba, koji je smanjen sa 7.888 (94,9 %) na 2.028 (82,8 %). Također je došlo do smanjenja broja pripadnika ostalih etničkih grupa, sa 185 (2,2 %) na 22 (0,9 %). Ove promjene odražavaju značajne demografske i socijalne transformacije unutar zajednice tokom tog perioda.
Opština Bosansko Grahovo je prema popisu iz 1991. godine imala 35 naseljenih mjesta, a površina opštine iznosila je 782 km². Srbi su živjeli u 34 naseljena mjesta, dok su Hrvati živjeli u 5 naseljenih mjesta. Povratak stanovništva u opštinu Bosansko Grahovo započeo je 1996. godine, ali je bio slab jer je 97 % opštine bilo razrušeno ratnim dejstvima.
Izdvajanje sredstava viših institucija vlasti za opštinu Bosansko Grahovo za period 2018-2023
Više institucije vlasti, uključujući državne i entitetske organe, uložile su značajna sredstva u projekte održivog povratka u opštini Bosansko Grahovo. Ova sredstva su usmjerena na obnovu infrastrukture, pružanje socijalne pomoći, i ekonomsko osnaživanje povratnika. Na osnovu prikupljenih podataka, donosimo pregled izdvojenih sredstava i vrstu projekata koji su finansirani.
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH je tokom perioda od 2018. do 2021. godine alociralo sredstva u ukupnom iznosu od 654.037 KM za rekonstrukciju stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica prema SFD br. SJ 28, te dodatnih 1.152.000 KM za slične projekte prema DPSZ/RSP br. SJ 36. U 2022. godini, Ministarstvo je izdvojilo 25.000 KM za rekonstrukciju i asfaltiranje lokalnog puta u selu Slavinjac, dok je u 2023. godini uložilo 25.000 KM u rekonstrukciju komunalne i socijalne infrastrukture, te 324.719 KM za rekonstrukciju pet kuća za povratak.
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica je od 2018. do 2021. godine uložilo 121.000 KM u rekonstrukciju infrastrukture u povratničkim općinama i općinama lokalne integracije, kao i 265.091,14 KM za podršku održivom povratku i lokalnoj integraciji. U 2022. godini, ovo ministarstvo je izdvojilo 105.900 KM za šest projekata, uključujući dvije putne infrastrukture i četiri objekta obrazovnog, sportskog i kulturnog karaktera. Također, u periodu od 2022. do 2023. godine, ministarstvo je alociralo 14.000 KM za mehanizaciju za dva korisnika. U 2023. godini, 10.000 KM je dodijeljeno kao finansijska sredstva za jednog korisnika.
Sekretarijat za raseljena lica i migracije RS je tokom 2018-2021. godine uložio 70.000 KM u rekonstrukciju stambenih jedinica raseljenih i izbjeglica, 654.037 KM za izgradnju stambenih jedinica za lokalnu integraciju i povratnike, 90.000 KM za rekonstrukciju infrastrukture u povratničkim općinama i za lokalnu integraciju, te 193.000 KM za podršku održivom povratku i lokalnoj integraciji.
Fond za povratak u BiH je u 2020. godini izdvojio 10.000 KM za malterisanje crkve Sv. Trojice, dok je dodatnih 50.000 KM uloženo u Zaseok Giglići i Trkulje, od čega je utrošeno 44.410,03 KM.
Republički sekretarijat za raseljena lica i migracije- Budžet RS je u 2022. godini alocirao 50.000 KM za projekte čija namjena nije navedena.
Vlada FBiH je u 2023. godini izdvojila 535.625,01 KM za sanaciju gradske vodovodne mreže, lokalnih puteva i pomoć budžetu opštine.
Vlada Kantona 10 je u 2023. godini uložila 116.984,63 KM za nabavku metalnih kontejnera, pomoć budžetu i socijalna davanja.
Naziv institucije | Godina | Izdvojena sredstva | Namjena |
|---|---|---|---|
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 654.037,00 KM | Rekonstrukcija stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica SFD br. SJ 28 |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 1.152.000,00KM | Rekonstrukcija stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica DPSZ/RSP br.SJ 36 |
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica | 2018-2021 | - | I Za potrebe rekonstrukcije stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica |
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica | 2018-2021 | 121.000,00 KM | III Za potrebe rekonstrukcije infrastrukture u povratničkim općinama kao i općinama lokalne integracije |
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica | 2018-2021 | 265.091,14 KM | IV Za potrebe podrške održivom povratku i lokalnoj integraciji |
Sekretarijat za raseljena lica i migracije RS | 2018-2021 | 70.000,00 KM | Rekonstrukcija stambenih jedinica raseljenih i izbjeglica 7 |
Sekretarijat za raseljena lica i migracije RS | 2018-2021 | 654.037,00 KM | Izgradnja stambenih jedinica za lokalnu integraciju i povratnike 28 |
Sekretarijat za raseljena lica i migracije RS | 2018-2021 | 90.000,00 KM | Rekonstrukcija infrastrukture u povratničkim općinama i za lokalnu integraciju 3 |
Sekretarijat za raseljena lica i migracije RS | 2018-2021 | 193.000,00 KM | Podrška održivom povratku i lokalnoj integraciji 67 |
Fond za povratak u BiH | 2020 | 10.000,00 KM | Malterisanje crkve Sv. Trojice |
Fond za povratak u BiH | 2020 | 50.000,00 KM | Zaseok Giglići i Trkulje (Utrošena sredstva: 44.410,03) |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2022 | 105.900,00 KM | 6 projekata- 2 putna infrastruktura i 4 objekti obrazovnog, sportskog i kulturnog karaktera Javni poziv za programe pomoći održivog povratka "Izgradnja i sanacija infrastrukturnih i dr objekata" |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2022-2023 | 14.000,00 KM | 2 korisnika- mehanizacija Podrška zapošljavanju/samozapošljavanju povratnika u poljoprivredi |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice | 2022 | 25.000,00 KM | Rekonstrukcija i asfaltiranje lokal. puta u selu Slavinjac Lista prioritetnih projekat za obnovu i izgradnju komunalne i socijalne infrastrukture gdje žive povratnici i rasljene osobe |
Republički sekretarijat za raseljena lica i migracije- Budžet RS | 2022 | 50.000,00 KM | Nije navedena namjena |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2023 | 25.000,00 KM | Rekonstrukcija komunalne i socijalne infrastrukture |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2023 | 324.719,00 KM | Re/konstrukcija 5 kuća za povratak |
Vlada FBiH | 2023 | 535.625,01 KM | Sanacija gradske vodovodne mreže,lokalnih puteva i pomoć budžetu opštine |
Vlada Kantona 10 | 2023 | 116.984,63 KM | Nabavka metalnih kontejnera, pomoć budžetu, socijalna davanja |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2023 | 10.000,00 KM | Finansijska sredstva za 1 korisnika |
Izdvajanje sredstava lokalne vlasti za opštinu Bosansko Grahovo za period 2018-2023
U periodu od 2018. do 2021. godine nedostaju dostupni podaci o investicijama lokalnih vlasti u opštini Bosansko Grahovo, što otežava procjenu kontinuiteta i uticaja lokalnih ulaganja tokom ovog perioda. Odsustvo ovih informacija može ukazivati na potencijalne probleme u transparentnosti, dokumentaciji ili možda nedostatak značajnijih projekata tokom tog perioda.
Međutim, situacija se mijenja u 2022. godini, kada su zabilježeni značajni infrastrukturni i razvojni projekti, koji su u potpunosti finansirani i realizovani. Tokom ove godine, opština Bosansko Grahovo je izdvojila ukupno 214.293,02 KM, koja su distribuirana u nekoliko ključnih projekata.
U 2023. godini nema zabilježenih izdvajanja lokalnih vlasti u opštini Bosansko Grahovo za infrastrukturne projekte, kulturne objekte, ili druge slične namjene. Nakon značajnih investicija realizovanih u 2022. godini, izostanak izdvajanja u 2023. može ukazivati na različite izazove, poput ograničenih budžetskih sredstava, promjena u prioritetima lokalne vlasti, ili drugih faktora koji su uticali na odluku da se ne nastavi s investicijama u ovoj godini.
Odsustvo ulaganja u 2023. godini dodatno naglašava potrebu za kontinuitetom u infrastrukturnim i razvojnim projektima kako bi se održao napredak postignut prethodnim investicijama. Takođe, ovaj nedostatak izdvajanja podvlači važnost boljeg planiranja i upravljanja budžetom u narednim godinama kako bi se osigurao stabilan razvoj opštine i podrška njenim stanovnicima.
Godina | Izdvojena sredstva | Utrošena sredstva | Namjena |
|---|---|---|---|
2022 | 56.034,51KM | 56.034,51KM | iz budzeta opštine: radovi na domu kulture Sanacija krova stadiona Nabavka stolica za fiskulturnu salu |
2022 | 110.854,06 KM | 110.854,06 KM | Radovi na vodovodnoj mreži Grahovo i selo Obljaj Zamjena vodovodne pumpe u mjestu Vrba |
2022 | 47.404,45 KM | 47.404,45 KM | Zeleni otoci ( Sredstva izdvojili Vlada Kantona 10 i Opština Bosansko Grahovo ) |
Obnova stambenih jedinica u opštini Bosansko Grahovo *
*Podaci se odnose na period do 2012 god., koje je Unija prikupila tokom realizacije projekta “Monitoring javnih sredstava za održivi povratak”, koji je imao za cilj povećati odgovornost javnih institucija za trošenje javnih sredstava namijenjenih za programe povratka.
Pregled monitoringa povratka za opštinu Bosansko Grahovo
U Bosanskom Grahovu u 5 mjesnih zajednica samo je 5 kuća obnovljeno a još niti jedna nije useljena. Nasuprot tome, stalno se sredstava izdvajaju na Domu kulture i zgradu sportskog stadiona. Krov na zgradi stadiona i stolarija se mijenjaju svake godine u poslednjih 7 – 8 godina. I nakon toga stolarija je opet uništena, sva vrata na istom objektu su provaljena, također i mnogi prozori su polupani. Unutar objekta sve je devastirano, na vanjskoj fasadi se nalaze velike rupe od granata iz rata. Novac za obnovu ovog objekta dobivan je i u ranijem periodu od Federalnog ministarstva za kulturu i sport, ali i od drugih raznih fondova. Sve je prijavljeno policiji, ali počinitelji ovoga vandalskog čina nikad nisu pronađeni. A ni sami donatori nisu upoznati sa ovim činjenicama. U kampanjama i od ranijih vlasti svi obnavljaju ovaj objekat, a stanje je sve gore. Nezvanično se govori kako se na ovom objektu „peru pare“. Za obnovu je u zadnjoj godini utrošeno oko 55.000 KM dobivenih od strane Vlade Republike Srbije, i iz prekograničnog projekta sa Republikom Hrvatskom. A ista je dala i dio sredstava za obnovu krova za Dom kulture koji je saniran još 2020. i 2021. godine, ali se opet provlači kroz izvještaje, te u opštini navode kako trebaju sredstava za tzv. drugu fazu. U Grahovu je staračko stanovništvo, u 2022. godini je rođena samo jedna beba, mladi nakon srednje škole ne ostaju u Grahovu. Ko će koristiti Stadion?
Put između sela Nuglašice, zaseok Ivetići prema Zajaruzi je asfaltiran iako da taj put ne vodi nikome, niti jednoj povratničkoj kući, a sve je financirano od strane Federalnog ministarstva za raseljena osobe i izbjeglice. Zašto je to tako, mještani obližnjih sela kažu, da se polako vodi cesta u polje do imanja poslanika u Opštinskom vijeću Grahovo, Milorada Ivetića, a koji živi u Drvaru. Mještani tvrde da će se asfaltiranje nastaviti na preostalih 2,5 km do imanja Ivetića. (Podaci: 2024. godina)
Statistika povratka i obnove objekata do 2012 god. *
Opština Bosansko Grahovo | Broj povratnika (lica) | Broj povratničkih domaćinstava
| Broj obnovljenih objekata | Broj neobnovljenih objekata |
|---|---|---|---|---|
Crni Lug | 730 | 245 | 265 | 300 |
Bosansko Grahovo | 766 | 255 | 336 | 140 |
Peći | 301 | 141 | 141 | 500 |
Maleševići | 186 | 30 | 71 | 82 |
Preodac | - | - | - | - |
Tiškovac | 17 | 9 | 10 | 90 |
UKUPNO | 200 | 671 | 1.068 (ukljucujuci 261 stan u zgradama) | 1.112 |
*Podaci se odnose na period do 2012 god., koje je Unija prikupila tokom realizacije projekta “Monitoring javnih sredstava za održivi povratak”, koji je imao za cilj povećati odgovornost javnih institucija za trošenje javnih sredstava namijenjenih za programe povratka.
Izvor podataka
► Metodologija prikupljanja podataka za analizu utroška javnih sredstava u segmentu održivog povratka u BiH uključuje saradnju sa državnim, entitetskim, kantonalnim i lokalnim institucijama. Podaci su prikupljani putem upitnika i terenskih istraživanja u 20 odabranih opština. Monitoring timovi, obučeni za prikupljanje podataka, provjeravali su tačnost informacija o raspodjeli sredstava. Uključene institucije su dostavljale podatke o planiranim, izdvojenim i utrošenim sredstvima za period 2018-2023. godine.