Analiza utroška javnih sredstava u segmentu održivog povratka u Bosni i Hercegovini
Opština Modriča
Općina Modriča doživjela je značajne promjene u demografskoj strukturi stanovništva između popisa iz 1991. i 2013. godine. Ukupno stanovništvo smanjeno je s 33.567 u 1991. godini na 25.720 u 2013. godini, što odražava pad od oko 23,4%.
Bošnjaci su 1991. godine činili 22,7% ukupnog stanovništva općine, odnosno 7.632 osobe. Do 2013. godine, njihov broj smanjio se na 3.101, što predstavlja 12,1% ukupnog stanovništva. Ova promjena ukazuje na pad u udjelu Bošnjaka u ukupnoj populaciji. Hrvati su također zabilježili značajan pad, sa 8.132 osoba (24,2%) u 1991. godini na 1.674 osobe (6,5%) u 2013. godini. To ukazuje na drastičan pad u njihovom udjelu u stanovništvu. Srbi su jedina etnička skupina čiji se broj povećao u tom periodu. U 1991. godini činili su 44,4% stanovništva s 14.888 osoba, dok je u 2013. godini njihov broj porastao na 20.227, što čini 78,6% ukupnog stanovništva. To znači da su Srbi postali dominantna etnička skupina u općini Modriča. Ostali su također zabilježili pad u broju i udjelu. U 1991. godini, 2.915 osoba (8,7%) svrstano je u kategoriju “ostali”, dok je do 2013. godine taj broj pao na 718 osoba, što predstavlja 2,8% ukupnog stanovništva.
Ova promjena u demografskoj strukturi stanovništva odražava značajne socijalne i političke promjene koje su se dogodile u regiji, posebno u kontekstu ratnih zbivanja 1990-ih godina.
Izdvajanje sredstava viših institucija vlasti za opštinu Modriča za period 2018-2023
Između 2018. i 2023. godine, općina Modriča dobila je značajnu podršku kroz različite projekte usmjerene na rekonstrukciju i izgradnju stambenih jedinica, infrastrukture te na podršku održivom povratku i lokalnoj integraciji.
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH je od 2018. do 2021. godine realizovalo nekoliko ključnih projekata u Modriči. Među njima su rekonstrukcija stambenih jedinica za raseljene osobe i izbjeglice, koja je finansirana sa 835.472,00 KM, i dodatni projekti rekonstrukcije stambenih jedinica sa ulaganjima od 704.000,00 KM. Također, ministarstvo je uložilo 2.437.479,00 KM u izgradnju stambenih jedinica za lokalnu integraciju raseljenih osoba i povratnika. Dodatno, uloženo je 35.000,00 KM u rekonstrukciju infrastrukture u povratničkim opštinama i opštinama lokalne integracije.
Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica također je aktivno učestvovalo u ovom periodu. Od 2018. do 2021. godine, ministarstvo je uložilo 95.269,06 KM u rekonstrukciju stambenih jedinica za raseljene osobe i izbjeglice. Također, izdvojeno je 270.265,10 KM za rekonstrukciju infrastrukture u povratničkim općinama, dok je 522.840,19 KM usmjereno na podršku održivom povratku i lokalnoj integraciji.
Sekretarijat za raseljena lica i migracije RS je od 2018. do 2021. godine realizovao projekte vrijedne više od 2,5 miliona KM. To uključuje 1.263.084,00 KM za rekonstrukciju stambenih jedinica za raseljene i izbjeglice, te 1.108.584,00 KM za izgradnju stambenih jedinica za lokalnu integraciju i povratnike. Također, sekretarijat je uložio 55.000,00 KM u rekonstrukciju infrastrukture u povratničkim općinama i 84.500,00 KM za podršku održivom povratku i lokalnoj integraciji.
Fond za povratak u BiH je 2020. godine izdvojio 35.000,00 KM za radove na Crkvi Pokrova Presvete Bogorodice u Višnjiku.
U periodu 2022-2023, Federalno ministarstvo raseljenih osoba i izbjeglica je investiralo u razne projekte. Uloženo je 210.358,99 KM za rekonstrukciju i sanaciju infrastrukture, 88.065,63 KM za podršku zapošljavanju i samozapošljavanju povratnika u poljoprivredi, 114.375,28 KM za asfaltiranje manjih sokaka u MZ Tarevci, te 138.183,67 KM za ugradnju za dva korisnika.
Republički sekretarijat za raseljena lica i migracije je 2022. godine uložio 30.000,00 KM u asfaltiranje puta Kuljani, MZ Čardak.
Sve ove aktivnosti značajno su doprinijele poboljšanju životnih uslova u općini Modriča, posebno za povratnike i raseljene osobe.
Naziv institucije | Godina | Izdvojena sredstva | Namjena |
|---|---|---|---|
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 131.472,00 KM | Rekonstrukcija stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica SFD br. SJ 5 |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 704.000,00 KM | Rekonstrukcija stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica DPSZ/RSP br.SJ 22 |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 2.437.479,00 KM | Izgradnja stambenih jedinica za lokalnu integraciju raseljenih osoba i povratnika CEB2 br. SJ 37 |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 35.000,00 KM | Rekonstrukcija infrastrukture u povratničkim opštinama i opštinama lokalne integracije Kom. i soc. Infrastruktura |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2018-2021 | 95.269,06 KM | I Za potrebe rekonstrukcije stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2018-2021 | 270.265,10 KM | III Za potrebe rekonstrukcije infrastrukture u povratničkim općinama kao i općinama lokalne integracije |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2018-2021 | 522.840,19 KM | IV Za potrebe podrške održivom povratku i lokalnoj integraciji |
Sekretarijat za raseljena lica i migracije RS | 2018-2021 | 15.000,00 KM | Rekonstrukcija stambenih jedinica raseljenih i izbjeglica |
Sekretarijat za raseljena lica i migracije RS | 2018-2021 | 1.108.584,00 KM | III Za potrebe rekonstrukcije infrastrukture u povratničkim općinama kao i općinama lokalne integracije |
Sekretarijat za raseljena lica i migracije RS | 2018-2021 | 55.000,00 KM | Rekonstrukcija infrastrukture u povratničkim općinama i za lokalnu integraciju |
Sekretarijat za raseljena lica i migracije RS | 2020 | 35.000,00 KM | Podrška održivom povratku i lokalnoj integraciji |
Fonda za povratak u BiH | 2022 | 164.168,00 KM | SPCO Višnjik - u Crkvi Pokrova Fr. Bogorodice |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2022 | 210.358,99 KM | 10 projekata- 4 putevi, 4 vjerski, 2 objekti obrazovnog, sport. i kulturnog sadržaja Javni poziv za programe pomoći održivog povratka "Izgradnja i sanacija infrastrukturnih i dr objekata" |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2022-2023 | 88.065,63 KM | 5 korisnika-mehanizacija Podrška zapošljavanju/samozapošljavanju povratnika u poljoprivredi |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2022 | 10.000,00 KM | Freske u Crkvi Pokrova i Presvete Bogorodice ; Višnjik |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2022 | 15.000,00 KM | Rekonstrukc. i sanac. parohijskog doma Gornja Tolisa |
Republički sekretarijat za raseljena lica i migracije- Budžet RS | 2022 | 30.000,00 KM | Asfaltiranje puta Kuljani, MZ Čardak |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2023 | 25.000,00 KM | Rekonstrukcija komunalne i socijalne infrastrukture |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2023 | 114.375,28 KM | Asfaltiranje 6 manjih sokaka u MZ Tarevci |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2023 | 138.183,67 KM | Finans.sred. za ugradnju za 2 korisnika |
Izdvajanje sredstava lokalne vlasti za opštinu Modriča za period 2018-2023
Godina | Izdvojena sredstva | Utrošena sredstva | Namjena |
|---|---|---|---|
2022 | 64,350,00 KM | 64,350,00 KM | Asfaltiranje ulice Janka Veselinovića u kojoj žive povratnici |
2022 | 25.412,54 KM | 25.412,54 KM | Asfaltiranje Željezničke ulice u kojoj žive povratnici |
Obnova stambenih jedinica u opštini Modriča *
*Podaci se odnose na period do 2012 god., koje je Unija prikupila tokom realizacije projekta “Monitoring javnih sredstava za održivi povratak”, koji je imao za cilj povećati odgovornost javnih institucija za trošenje javnih sredstava namijenjenih za programe povratka.
Pregled monitoringa povratka za opštinu Modriča
Opština Modriča u budžetu ne kategorizira povrtanike
U Odsjeku za lokalni ekonomski razvoj i evropske integracije opštine Modriča navode kako je pojam povratnik odavno izgubio smisao, jer su se ljudi vratili u svoje domove već dugi niz godina, decenija. Neki na ime statusa povratnik i dalje dobijaju sredstva.
Opština Modriča jednako tretira sve građane kao lokalno stanovništvo, ne kategorizirajući posebno povratnike, rasljene i izbjeglice.
U Modriči postoje raseljene osobe, a to su oni koji nisu ostvarili pravo u prijeratnom mjestu življenja u smislu povratka.
Mijanić smatra da javni pozivi Federalnog ministarstva za raseljene osobe i izbjeglice nisu prilagođeni sadašnjem stanju povratnika.
Povratnici formirali Opštu poljoprivrednu zadrugu sa 138 kooperanata
U Modriči u najvećoj povratničkoj zajednici Tarevci uspostavljen je model saradnje predstavnika NVO, poslovnog sektora i donatora što je rezultiralo osnivanjem Opšte poljoprivredne zadruga Tarevci koja upošljava lokalno stanovništvo.
Opštu poljoprivrednu zadrugu Tarevci su formirali povratnici u opštine Modriča i Vukosavlje sa ciljem da se njenim razvojem stvori institucionalna podrška poljoprivrednim povratničkim domaćinstvima kako bi obnovili svoja poljoprivredna gazdinstva (obnova i izgradnja gospodarskih objekata, nabavka polj.mehanizacije, nabavci muznih i tovnih grla stoke, edukacija poljoprivrednih proizvođača,itd.).
Zadruge ima 138 kooperanata i otvorena je za stalno uključivanje novih.
(Podaci: 2024. godina)
Statistika povratka i obnove objekata do 2012 god. *
Opština Modriča | Broj povratnika (lica) | Broj povratničkih domaćinstava
| Broj obnovljenih objekata | Broj neobnovljenih objekata |
|---|---|---|---|---|
MODRIČA GRAD I, II, III, IV I V | 2.025 | 680 | 400 | 406 |
KUŽNJAČA | 16 | 10 | 10 | 0 |
TAREVCI | 754 | 250 | 101 | 188 |
MODRIČKI LUG | 18 | 6 | 3 | 3 |
D.KLADARI | 45 | 21 | 4 | 156 |
DOBRINJA | 16 | 15 | 4 | 5 |
ČARDAK | 53 | 29 | 13 | 16 |
GAREVAC | 112 | 62 | 26 | 36 |
UKUPNO | 3.203 | 1.063 | 551 | 669 |
*Podaci se odnose na period do 2012 god., koje je Unija prikupila tokom realizacije projekta “Monitoring javnih sredstava za održivi povratak”, koji je imao za cilj povećati odgovornost javnih institucija za trošenje javnih sredstava namijenjenih za programe povratka.
Izvor podataka
► Metodologija prikupljanja podataka za analizu utroška javnih sredstava u segmentu održivog povratka u BiH uključuje saradnju sa državnim, entitetskim, kantonalnim i lokalnim institucijama. Podaci su prikupljani putem upitnika i terenskih istraživanja u 20 odabranih opština. Monitoring timovi, obučeni za prikupljanje podataka, provjeravali su tačnost informacija o raspodjeli sredstava. Uključene institucije su dostavljale podatke o planiranim, izdvojenim i utrošenim sredstvima za period 2018-2023. godine.