Analiza utroška javnih sredstava u segmentu održivog povratka u Bosni i Hercegovini
Opština Travnik
Općina Travnik, smještena u Bosni i Hercegovini, doživjela je značajne promjene u strukturi stanovništva između 1991. i 2013. godine. Prema popisu iz 1991. godine, ukupno je bilo 69.971 stanovnik, dok je popis iz 2013. godine pokazao da broj stanovnika iznosi 53.482, što predstavlja smanjenje od otprilike 23,5%.
Analizom etničke strukture može se primijetiti nekoliko ključnih promjena: Bošnjaci su 1991. godine činili 31.813 osoba ili 45,5% ukupnog stanovništva. Do 2013. godine, njihov broj je porastao na 35.648, što predstavlja 66,7% stanovništva. Ovaj značajan porast može se pripisati migracijama unutar zemlje, prirodnom prirastu te promjenama u etničkoj strukturi regije. Hrvati su 1991. godine činili 25.750 osoba, što je bilo 36,8% stanovništva. Do 2013. godine, broj Hrvata opao je na 15.102, što predstavlja 28,2% stanovništva. Ovaj pad može biti rezultat migracijskih tokova te demografskih promjena u regiji. Srbi su 1991. godine činili 7.375 osoba, ili 10,5% ukupnog stanovništva. Međutim, do 2013. godine, njihov broj je drastično opao na samo 640 osoba, što čini samo 1,2% stanovništva. Ovaj nagli pad može se povezati s političkim i društvenim promjenama koje su se dogodile u zemlji, uključujući rat i migracije. Ostali su 1991. godine činili 5.033 osobe, što je predstavljalo 7,2% ukupnog stanovništva. Do 2013. godine, broj osoba iz drugih etničkih skupina smanjio se na 2.092, što čini 3,9% stanovništva. Ovaj pad također odražava opće demografske promjene u regiji.
Ove promjene u demografskoj strukturi odražavaju šire socio-političke promjene i migracijske obrasce koji su utjecali na općinu Travnik tijekom ovog razdoblja.
Izdvajanje sredstava viših institucija vlasti za opštinu Travnik za period 2018-2023
Više institucije vlasti, uključujući državne i entitetske organe, uložile su značajna sredstva u projekte održivog povratka u opštini Travnik u periodu od 2018.-2023.godine. Ova sredstva su usmjerena na obnovu infrastrukture, pružanje socijalne pomoći, i ekonomsko osnaživanje povratnika. Na osnovu prikupljenih podataka, donosimo pregled izdvojenih sredstava i vrstu projekata koji su finansirani.
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH je značajna sredstva uložilo u sanaciju i izgradnju stambenih jedinica te infrastrukture za raseljene osobe i povratnike, uključujući 1.488.778 KM za izgradnju stambenih jedinica i 30.000 KM za infrastrukturne projekte. Federalno ministarstvo raseljenih lica i izbjeglica je podržalo rekonstrukciju stambenih jedinica i infrastrukture, sa značajnim ulaganjima od 67.025,60 KM i 338.671,44 KM, te podržalo vjerske projekte s dodatnih 31.000 KM. Ove inicijative imaju ključnu ulogu u obnovi zajednica pogođenih povratkom i raseljavanjem.
Naziv institucije | Godina | Izdvojena sredstva | Namjena |
|---|---|---|---|
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2019 | 10.000,00 KM | Sanacija crkve u Koričanima. Plaćanje izvođaču je izvršeno od strane Ministarstva. |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2021 | 100.000,00 KM | Sagrađene 2 stambene jedinice, ključ u ruke u naselju Kalibunar i Lovrići-Bilići cca 100 000 KM. Završen 2021. godine (preuzeto iz komentara Projekat RSP - državni projekat zbrinjavanja povratnika, izbjeglica na teritoriji Općine Travnik) |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 343.867,00 KM | Rekonstrukcija stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica SFD br. SJ 12 |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 448.000,00 KM | Rekonstrukcija stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica DPSZ/RSP br.SJ 14 |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 1.488.778,00 KM | Izgradnja stambenih jedinica za lokalnu integraciju raseljenih osoba i povratnika CEB2 br. SJ 20 |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 30.000,00 KM | Rekonstrukcija infrastrukture u povratničkim opštinama i opštinama lokalne integracije Kom. i soc. Infrastruktura |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2018-2021 | 67.025,60 KM | I Za potrebe rekonstrukcije stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2018-2021 | 338.671,44 KM | III Za potrebe rekonstrukcije infrastrukture u povratničkim općinama kao i općinama lokalne integracije |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2018-2021 | 188.636,34 KM | IV Za potrebe podrške održivom povratku i lokalnoj integraciji |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2022 | 31.000,00 KM | 2 projekta - 2 vjerskog i sakralnog karaktera |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2023 | 10.000,00 KM | Finansijska sredstva za 1 korisnika |
Izdvajanje sredstava lokalne vlasti za opštinu Travnik za period 2018-2023
Lokalne vlasti su uložile odredjena sredstva u podršku održivom povratku u opštini Travnik. Suma ulaganja lokalnih vlasti u periodu od 2018. do 2023. godine iznosila je 2.697.544,40 KM. Ova ulaganja pokrivaju širok spektar projekata usmjerenih na unapređenje infrastrukture i podršku povratnicima, s posebnim naglaskom na razvoj lokalnih zajednica i stambenih objekata za raseljene osobe.
2018. godina- Potpora povratnicima: Općina je izdvojila 15.000,00 KM za podršku povratnicima kroz budžetsku stavku „Potpora ostalim projektima infrastrukture u cilju održivog povratka“. Općina svake godine izdvaja određena sredstva za podržavanje povratnika, s tom namjerom je formirana budžetska stavka „Izdaci za raseljena lica“ gdje se svake godine raspisuje javni poziv za dodjelu građevinskog materijala u iznosu od 200.000, 00 KM. Općina Travnik pomaže i drugim projektima povratnicima, kao što su javni pozivi za poticaje poljoprivredi, dodjelu plastenika i sl. Ali to su javni pozivi na koji se mogu prijaviti sva lica, a ne samo povratnici, te nisu tretirana kao posebna kategorija.
2019. godina – Potpora povratnicima: Realizacija kroz stavku „Potpora ostalim projektima infrastrukture“ iznosila je 13.688,82 KM. Izdaci za raseljena lica: Sredstva iz 2018. godine su spojena s iznosom za 2019. godinu, što je ukupno 400.000,00 KM. Ukupno za 2019. godinu: 413.688,82 KM
2020. godina – Potpora povratnicima: U 2020. godini izdvojeno je 12.229,18 KM kroz stavku „Potpora ostalim projektima infrastrukture u cilju održivog povratka“. Sredstva za „Izdaci za raseljena lica“ nisu utrošena i prenesena su za naredne godine. Ukupno za 2020. godinu: 12.229,18 KM
2021. godina – Potpora povratnicima: Za projekte infrastrukture u cilju održivog povratka izdvojeno je 13.991,92 KM, ali sredstva za raseljena lica ostaju neutrošena, prebacuju se za 2022. godinu. Ukupno za 2021. godinu: 13.991,92 KM
2022. godina- Potpora povratnicima i infrastruktura: 517.475,64 KM
2023. godina – Infrastrukturni projekti: 1.525.158,84 KM
Mezarjae, kapela, elektor i vodovodne instalacije Prioriteti: Sanacija i rekonstrukcija lokalnog puta za Gornje Koričane, MZ Koričani u dužini od 12 km, procijenjena vrijednost 1.200.000,00 KM. Sanacija i rekonstrukcija lokalnog puta za Hamamdžiće, MZ Karaula u dužini od 8 km, procijenjena vrijednost 800.000,00 KM. Sanacija i rekonstrukcija lokalnog puta Turbe-Karaula u dužini od 5 km, procijenjena vrijednost 600.000,00 KM | |||
MZ KARAULA 12.500,00 Izgradnja javne rasvjete na dionicama Pilana na Mirošui od naselja Gorani prema naselju Leke-Mehmedovića Kuće. 3.000,00 nastavak javne rasvejte u naselju Helde i 10.000,00 Asfaltiranje puta Karaula-Hamadžići; 6.000,00 Asfaltiranje puta u Šešićima za Donju Mahalu; 5.300,00 Rekonstrukcija puta u Donjim Krčevinama; 7.000,00 Asfaltirai puta Karaula Hamamdžići 494,64 Nabavka materijala za sanaciju puta (potpora ostalim projektima) | |||
Obnova stambenih jedinica u opštini Travnik *
*Podaci se odnose na period do 2012 god., koje je Unija prikupila tokom realizacije projekta “Monitoring javnih sredstava za održivi povratak”, koji je imao za cilj povećati odgovornost javnih institucija za trošenje javnih sredstava namijenjenih za programe povratka.
Pregled monitoringa povratka za opštinu Travnik
MZ Vitovlje – Farmer Langić jedini do čije kuće nema asfalta
Na farmi Ragiba Langića i njegova dva sina u MZ Vitovlje u Travniku je 50 krava i 300 ovaca, i dnevno se isporuči 350-400 litara mlijeka, a mjesečno oko 12.000 litara mlijeka. Kvalitet mlijeka je prvoklasan, jer se farma nalazi naobroncima Vlašića, u ekološki izvanrednim uslovima, čistog zraka, vode, kvalitetne ispaše, i nezagađenog zemljišta, na 880 metara nadmorske visine … Nažalost svi rezultati ovog povratnika su bez značajnije institucionalne podrške.
-Da sam u EU, ja bih prvi u selu dobio asfalt, struju… da bi se mlijeko isporučivalo bez problema. Ovdje u Vitovlju sam jedini do čije kuće nije asfaltiran put, ostalo je 300 metara, a svojim novcem sam finansirao rasvjetu do kuće, za nasipanje puta sam platio 6.200 KM. Svake zime plaćam da grtalica pročisti od snijega put do kuće , kako bi mogli isporučivati mlijeko. Ipak, ne razmišljaju o odlasku u inostranstvo, ni on niti njegovi sinovi. U porodičnom domaćinstvu žive tri generacije, Ragib i njegova supruga, sinovi i njihove supruge sa djecom. (Podaci: 2024. godina)
Statistika povratka i obnove objekata do 2012 god. *
Opština Travnik | Broj povratnika (lica) | Broj povratničkih domaćinstava | Broj obnovljenih objekata | Broj neobnovljenih objekata |
|---|---|---|---|---|
BIJELA BUČJA-PULAC | 1.073 | 290 | 78 | 67 |
BOJNA | 137 | 45 | 40 | 48 |
CENTAR | ||||
ČUKLE | 619 | 206 | 47 | 174 |
KARAULA | 2.231 | 746 | 491 | 145 |
KORIĆANI | 86 | 28 | 38 | 163 |
KRALJEVICE | 712 | 237 | 197 | 68 |
MALINE | 450 | 150 | 12 | 30 |
MEHURIĆ | 6 | 5 | 10 | 108 |
MOSOR | 578 | 192 | 132 | 55 |
MUDRIKE | 496 | 166 | 142 | 30 |
NOVA BILA | 237 | 91 | 61 | 22 |
PAKLAREVO | 687 | 229 | 197 | 132 |
PIROTA | 223 | 74 | 82 | 103 |
POKRAJČIĆI | 126 | 42 | 42 | 14 |
RUDNIK | 108 | 36 | 20 | 67 |
SLIMENA POLJE | 493 | 164 | 183 | 155 |
STARI GRAD | ||||
ŠIŠAVA | 306 | 86 | 86 | 51 |
TURBE | 2.981 | 993 | 822 | 486 |
VIŠNJEVO | ||||
VITOVLJE | 452 | 150 | 171 | 239 |
ZAGRAĐE | 11 | 3 | ||
Sela i zaseoci | 2.330 | 776 | 608 | 459 |
UKUPNO | 17.845 | 5.872 | 4.340 | 3.523 |
*Podaci se odnose na period do 2012 god., koje je Unija prikupila tokom realizacije projekta “Monitoring javnih sredstava za održivi povratak”, koji je imao za cilj povećati odgovornost javnih institucija za trošenje javnih sredstava namijenjenih za programe povratka.
Izvor podataka
► Metodologija prikupljanja podataka za analizu utroška javnih sredstava u segmentu održivog povratka u BiH uključuje saradnju sa državnim, entitetskim, kantonalnim i lokalnim institucijama. Podaci su prikupljani putem upitnika i terenskih istraživanja u 20 odabranih opština. Monitoring timovi, obučeni za prikupljanje podataka, provjeravali su tačnost informacija o raspodjeli sredstava. Uključene institucije su dostavljale podatke o planiranim, izdvojenim i utrošenim sredstvima za period 2018-2023. godine.