Analiza utroška javnih sredstava u segmentu održivog povratka u Bosni i Hercegovini
Opština Kakanj
Usporedna analiza stanovništva u opštini Kaknj za godine 1991. i 2013. pokazuje značajne demografske promjene. Ukupno stanovništvo je 1991. iznosilo 55.950, dok je 2013. bilo 37.441, što predstavlja pad od oko 33%, odnosno smanjenje za 18.509 osoba.
Broj Bošnjaka je 1991. bio 30.528 (54,6 %), a 2013. je porastao na 32.341 (86,4 %), što je povećanje za 1.813 osoba i značajan porast njihovog udjela u ukupnom stanovništvu. Hrvata je 1991. bilo 16.556 (29,6 %), dok je 2013. taj broj pao na 2.973 (7,9 %), što predstavlja smanjenje za 13.583 osobe i pad udjela u ukupnom stanovništvu. Broj Srba je 1991. bio 4.929 (8,8 %), a 2013. se smanjio na 281 (0,8 %), što je smanjenje za 4.648 osoba i pad njihovog udjela u ukupnom stanovništvu. Ostali stanovnici su 1991. brojali 3.937 (7,0 %), dok je 2013. taj broj smanjen na 1.846 (4,9 %), što je pad za 2.091 osobu i smanjenje njihovog udjela u ukupnom stanovništvu. Iz ovih podataka vidljivo je da je došlo do značajnih demografskih promjena u strukturi stanovništva u Kaknju između 1991. i 2013. godine. Najveći rast bilježe Bošnjaci, dok je broj Hrvata i Srba značajno opao.
Izdvajanje sredstava viših institucija vlasti za opštinu Kakanj za period 2018-2023
Više institucije vlasti, uključujući državne i entitetske organe, uložile su značajna sredstva u projekte održivog povratka u opštini Kakanj. Ova sredstva su usmjerena na obnovu infrastrukture, pružanje socijalne pomoći, i ekonomsko osnaživanje povratnika.
U 2018. godini, Federalno ministarstvo raseljenih lica i izbjeglica izdvojilo je 35.720,00 KM za sufinansiranje projekta sanacije puta Grebci-Šeperci u MZ Poljani, dok je Vlada Zeničko-dobojskog kantona dodala 15.200,00 KM za isti projekat.
U 2019. godini, Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH, putem Fonda za povratak BiH, izdvojilo je 34.731,91 KM za izvođenje radova na izgradnji ambulante porodične medicine u prostorijama MZ Zgošća, u okviru II faze projekta. Takođe, 27.862,19 KM je korišćeno za rekonstrukciju vodovoda u MZ Vukanovići, a 35.000,00 KM za rekonstrukciju ceste Čizmići-Kalfići u općini Kakanj, kako bi se obezbedili uslovi za održivi povratak.
Od 2019. do 2020. godine, Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH, zajedno s DPSZ Pod-projektom BiH, investiralo je 893.464,12 KM u izgradnju višestambene zgrade sa 20 stanova po modelu socijalno-neprofitnog stanovanja.
Za period od 2018. do 2021. godine, Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH izdvojilo je 64.000,00 KM za rekonstrukciju stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica, dok je za izgradnju stambenih jedinica za lokalnu integraciju raseljenih osoba i povratnika dodeljeno 940.000,00 KM. U istom periodu, Ministarstvo je takođe izdvojilo 38.859,00 KM za rekonstrukciju infrastrukture u povratničkim opštinama i opštinama lokalne integracije.
Federalno ministarstvo raseljenih lica i izbjeglica je za isti period (2018-2021) obezbedilo 135.720,00 KM za rekonstrukciju infrastrukture u povratničkim opštinama i opštinama lokalne integracije.
Od 2018. do 2022. godine, Federalno ministarstvo raseljenih lica i izbjeglica investiralo je 29.898.00 KM za podršku održivom povratku i lokalnoj integraciji. U 2022. godini, Ministarstvo je dodelilo 50.000,00 KM za jedan projekat komunalne infrastrukture.
Naziv institucije | Godina | Izdvojena sredstva | Namjena |
|---|---|---|---|
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2018 | 35.720,00 KM | Sufinansiranje projekta sanacije puta Grebci-Šeperci u MZ Poljani |
Vlada ZDK | 2018 | 15.200,00 KM | Sufinansiranje projekta sanacije puta Grebci-Šeperci u MZ Poljani |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH, Fond za povratak BiH | 2019 | 34.731,91 KM | Izvođenje radova na izgradnji ambulante porodične medicine u prostorijama MZ Zgošća - II faza |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH, Fond za povratak BiH | 2019 | 27.862,19 KM | Rekonstrukcija vodovoda u MZ Vukanovići |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH, Fond za povratak BiH | 2019 | 35.000,00 KM | Izvođenje radova na rekonstrukciji ceste Čizmići-Kalfići na područu Općine Kakanj za održivi povratak |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH, DPSZ Pod-projekat BiH | 2019-2020 | 893.464,12 KM | Izgradnja višestambene zgrade sa 20 stanova po modelu socijalno-neprofitnog stanovanja |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 64.000,00 KM | Rekonstrukcija stambenih jedinica raseljenih osoba i izbjeglica DPSZ/RSP br.SJ 2 |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 940.000,00 KM | Izgradnja stambenih jedinica za lokalnu integraciju raseljenih osoba i povratnika DPSZ/RSP br. SJ 20 |
Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice u BiH | 2018-2021 | 38.859,00 KM | Rekonstrukcija infrastrukture u povratničkim opštinama i opštinama lokalne integracije Kom. i soc. Infrastruktura |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2018-2021 | 135.720,00 KM | III Za potrebe rekonstrukcije infrastrukture u povratničkim općinama kao i općinama lokalne integracije |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2018-2022 | 29.898.00 KM | IV Za potrebe podrške održivom povratku i lokalnoj integraciji |
Federalno ministarstvo rasljenih lica i izbjeglica | 2022 | 50.000,00 KM | 1 projekt komunalne infrastrukture |
Izdvajanje sredstava lokalne vlasti za opštinu Kakanj za period 2018-2023
Lokalne vlasti opštine Kakanj također su uložile značajne napore i sredstva u podršku održivom povratku, nastojeći da stvore bolje uslove za povratnike. Ova sredstva su usmjerena na lokalne projekte obnove, uključujući popravke infrastrukture i stambenih objekata, te razvojne inicijative koje doprinose ekonomskom razvoju zajednice. Kroz ove napore, cilj je poboljšati kvalitetu života povratnika, omogućavajući im stabilniji i održiviji povratak u njihove domove.
U 2018. godini, sredstva su izdvojena za razne projekte obnove i izgradnje u općini Kakanj. Pet tisuća KM je uloženo u obnovu vjerskog objekta Župa sv. Petra i Pavla u MZ Kakanj II, dok je još pet tisuća KM korišteno za dovršenje društvenih domova u MZ Bjelavići i Haljinići. Sličan iznos od pet tisuća KM utrošen je za obnovu kapela u Bijelo Polje, Dujmovići i Poljani. Takođe, iznos od 34.000 KM odobren je kao pomoć povratnicima prema kriterijima održivog povratka, a 25.000 KM je usmjereno na sufinansiranje sanacije puta Grebci-Šeperci u MZ Poljani.
U 2019. godini, sredstva su se uglavnom koristila za rekonstrukciju različitih objekata. Pet tisuća KM je dodijeljeno za rekonstrukciju parohijskog doma Srpske pravoslavne Crkvene opštine u Kaknju, kao i za rekonstrukciju groblja Varda i Lovačkog doma “Srndač Kakanj”. Sanacija puta do groblja u naselju Juke, sanacija vodovoda i javne česme u naselju Poljice, te sanacija potpornog zida i ograde na Gradskom groblju takođe su obuhvaćeni, svaki sa po pet tisuća KM. Dodatno, 31.000 KM je dodijeljeno kao pomoć povratnicima, dok je 30.466,10 KM korišteno za učešće Općine Kakanj u izgradnji višestambene zgrade sa 20 stanova za socijalno-neprofitno stanovanje.
U 2020. godini, sredstava su bila usmjerena na razne projekte uređenja i sanacije. Pet tisuća KM je utrošeno za uređenje vanjskog prostora oko Srpske pravoslavne crkve i sanaciju seoskog groblja u Bjelavićima. Unutrašnje uređenje mjesnog doma u Kraljevoj Sutjesci koštalo je 4.270 KM, dok je pet tisuća KM dodijeljeno za izgradnju dječijeg igrališta u MZ Bukovlje i za dogradnju, sanaciju i zaštitu vodovoda u MZ Vukanovići. Općina Kakanj je također uložila 130.115,81 KM u izgradnju višestambene zgrade sa 20 stanova po modelu socijalno-neprofitnog stanovanja.
Za 2021. godinu, izdvojena su sredstva za sanaciju različitih objekata. Pet tisuća KM je utrošeno za sanaciju pristupnog puta do groblja u Kovačićima, dok je 2.700 KM korišteno za postavljanje ograde na groblju Trgovišće. Obnova kapele na katoličkom groblju Slagoščići koštala je 3.800 KM, dok je 10.000 KM dodijeljeno za dogradnju LED rasvjete u naselju Čalukova Bara, MZ Haljinići i MZ Seoce. Pomoć pri uređenju interijera župnog ureda Župe uznesenja BDM u Kakanju i pomoć pri obnovi župne kuće u Župi Sv. Ante Padovanskog u Vukanovićima iznosila je po pet tisuća KM, a dodatnih pet tisuća KM je dodijeljeno za rekonstrukciju makadamskog puta od Modrinja do kapele na srpskom pravoslavnom groblju Viduša. Takođe, 21.500 KM je odobreno kao pomoć povratnicima.
U 2022. godini, budžet općine Kakanj za pomoć raseljenim i povratnicima uključivao je planiranih 7.000 KM sa realizovanim iznosom od 1.750 KM, dok je za obnovu i izgradnju povratnicima planirano 35.000 KM, a realizovano je 15.500 KM. Transfer neprofitnim organizacijama za obnovu i povratak planiran je na 35.000 KM, a realizovano je 16.600 KM.
U 2023. godini, izdvojeno je 1.900 KM za novčanu pomoć raseljenim i povratnicima, dok je 9.500 KM utrošeno za potporu obnovi i izgradnji pojedincima. Takođe, 25.000 KM je transferirano neprofitnim organizacijama za podršku obnovi i povratku.
Godina | Izdvojena sredstva | Utrošena sredstva | Namjena |
|---|---|---|---|
2018 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Obnova vjerskog objekta Župa sv. Petra i Pavla u MZ Kakanj II |
2018 | 10.000,00 KM | 10.000,00 KM | Obnova kapele u naselju Bijelo Polje i Dujmovići i obnova kapele u naselju Poljani |
2018 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Dovršenje društvenog doma u MZ Bjelavići |
2018 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Dovršenje društvenog doma u MZ Haljinići |
2018 | 34.000,00 KM | 34.000,00 KM | Odobrene pomoći povratnicima po zahtjevima stranki za održivi povratak po Kriterijima |
2018 | 25.000,00 KM | 25.000,00 KM | Sufinansiranje projekta sanacije puta Grebci-Šeperci u MZ Poljani |
2019 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Rekonstrukcija parohijskog doma Srpske pravoslavne Crkvene opštine u Kaknju |
2019 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Rekonstrukcija groblja Varda u Župi sv. Petra i Pavla |
2019 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Rekonstrukcija Lovačkog doma Lovačkog društva "Srndač Kakanj" |
2019 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Sanacija puta do groblja u naselju Juke MZ Bukovlje |
2019 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Sanacija vodovoda i javne česme u naselju Poljice MZ Slapnica |
2019 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Sanacija potpornog zida i ograde na Gradskog groblju Kakanj |
2019 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Dogradnja infrastrukture u naselju Pezeri MZ Brežani |
2019 | 31.000,00 KM | 31.000,00 KM | Odobrene pomoći povratnicima po zahtjevima stranki za održivi povratak po Kriterijima |
2019 | 30.466,10 KM | 30.466,10 KM | Učešće Općine Kakanj u izgradnji višestambene zgrade sa 20 stanova po modelu socijalnog-neprofitnog stanovanja (trajno stambeno zbrinjavanje interno raseljenih lica kroz povratak i lokalnu integraciju) |
2020 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Uređenje vanjskog prostora oko Srpske pravoslavne crkve u Kaknju |
2020 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Sanacija seoskog groblja u Bjelavićima, obnova kapele i ograde groblja |
2020 | 4.270,00 KM | 4.270,00 KM | Unutrašnje uređenje mjesnog doma u Kraljevoj Sutjesci koji služi za društvene potrebe |
2020 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Izgradnja dječijeg igrališta u MZ Bukovlje |
2020 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Dogradnja, sanacija i zaštita vodovoda u MZ Vukanovići |
2020 | 130.115,81 KM | 130.115,81 KM | Učešće Općine Kakanj u izgradnji višestambene zgrade sa 20 stanova po modelu socijalnog-neprofitnog stanovanja (trajno stambeno zbrinjavanje interno raseljenih lica kroz povratak i lokalnu integraciju) |
2021 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Sanacija pristupnog puta do groblja u Kovačićima, MZ Poljani |
2021 | 2.700,00 KM | 2.700,00 KM | Postavljanje ograde na groblju Trgovišće u Kraljevoj Sutjesci |
2021 | 3.800,00 KM | 3.800,00 KM | Obnova kapele na katoličkom groblju Slagoščići u MZ Vukanovići |
2021 | 10.000,00 KM | 10.000,00 KM | Dio troškova dogradnje LED rasvjete u naselju Čalukova Bara, MZ Haljinići i MZ Seoce |
2021 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Pomoć pri uređenju interijera župnog ureda Župe uznesenja BDM, Kakanj, Haljinići |
2021 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Pomoć pri obnovi župne kuće u Župi Sv. Ante Padovanskog, Vukanovići |
2021 | 5.000,00 KM | 5.000,00 KM | Rekonstrukcija makadamskog puta od Modrinja do kapele na srpskom pravoslavnom groblju Viduša |
2021 | 21.500,00 KM | 21.500,00 KM | Odobrene pomoći povratnicima po zahtjevima stranki za održivi povratak po Kriterijima |
2022 | 33.250,00 KM | 33.250,00 KM | Budzet opstine Pomoć za raseljene o povratnike -planirano 7.000,00 realizovano 1.750,00. Za obnovu i izgradnju povratnicima-planirano 35.000,00 realizovano 15.500,00. Transfer neporfitnim organizacijama (obnova i povratak) - planirano 35.000,00 , realizovano 16.600,00 |
2023 | 1.900,00 KM | 1.900,00 KM | Novčana pomoć za raseljene i povratnike |
2023 | 9.500.00 KM | Za potporu obnove i izgradnju – transfer pojedincima | |
2023 | 25.000,00 KM | Transfer neprofitnim organizacijama za podršku obnove i povratka |
Obnova stambenih jedinica u opštini Kakanj *
*Podaci se odnose na period do 2012 god., koje je Unija prikupila tokom realizacije projekta “Monitoring javnih sredstava za održivi povratak”, koji je imao za cilj povećati odgovornost javnih institucija za trošenje javnih sredstava namijenjenih za programe povratka.
Pregled monitoringa povratka za opštinu Kakanj
U Kaknju je proces provedbe projekata socijalnog stanovanja suočen s ozbiljnim problemima vezanim za transparentnost i selektivnost. Konkretno, u slučaju zgrade sa 20 stanova namijenjenih za socijalno stanovanje, primijećene su neregularnosti i zloupotrebe. Ovi problemi uključuju neselektivan odabir korisnika i, što je najalarmantnije, prodaju stanova od strane korisnika, što ukazuje na nedostatak adekvatnog nadzora i kontrole nad raspodjelom socijalnih stanova.
Sredinom 2022. godine, u naselju Varda, realiziran je “Projekat stambenog zbrinjavanja Roma na području općine Kakanj.” Ovaj projekat obuhvata izgradnju osme zgrade socijalnog stanovanja sa osam stambenih jedinica, koja je predana na upotrebu socijalno ugroženim romskim porodicama. Cilj Programa stambenog zbrinjavanja Roma je pružiti trajna i održiva stambena rješenja za korisnike, čime se teži poboljšanju životnih uslova romskih zajednica.
Do sada je Programom stambenog zbrinjavanja Roma na području općine Kakanj izgrađeno ukupno osam stambenih zgrada, što je omogućilo da dom pronađe 58 romskih porodica. Radovi na izgradnji ove zgrade imali su ukupnu ugovorenu vrijednost od 420.720 KM. Finansijski doprinos za projekat dali su različiti izvori: “Caritas” Švicarske je obezbijedio 210.000 KM, Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice BiH 100.000 KM, dok je Općina Kakanj doprinijela sa 110.720 KM.
Unatoč ovom značajnom ulaganju, postoje ozbiljni izazovi u osiguravanju da projekti poput ovog budu provedeni na način koji osigurava pravičan i transparentan odabir korisnika, te da se spriječe zloupotrebe koje mogu undermirati osnovne ciljeve programa.
Statistika povratka i obnove objekata do 2012 god. *
Opština Kakanj | Broj povratnika (lica) | Broj povratničkih domaćinstava
| Broj obnovljenih objekata | Broj neobnovljenih objekata |
|---|---|---|---|---|
Bijele vode | 74 | 32 | 5 | |
Bičer | 142 | 58 | 4 | |
Blješevo | 3 | 3 | 2 | |
Bjelavići | 214 | 82 | 40 | |
Brežani | 143 | 50 | 10 | |
Brnj | ||||
Brnjić | ||||
Bukovlje | 9 | 9 | 12 | |
Čatići | 105 | 40 | 4 | |
Donji Kakanj | ||||
Dubovo Brdo | ||||
Dumanac | ||||
Haljinići | 238 | 98 | 66 | |
Kakanj I | 351 | 46 | 12 | |
Kakanj II | 270 | 112 | 10 | |
Kraljeva Sutjeska | 162 | 30 | ||
Krševac | ||||
Modrinje | 6 | 6 | 2 | |
Mramor | ||||
Nažbilj | 112 | 39 | 3 | |
Papratnica | ||||
Podgora | ||||
Pope | 120 | 38 | 4 | |
Poljani | 132 | 60 | 70 | |
Povezice | 195 | 98 | 7 | |
Ričica | 3 | 3 | 4 | |
Seoce | 175 | 80 | 95 | |
Sapnica | 20 | 8 | 8 | |
Starposle | ||||
Termoelektrana | 114 | 48 | ||
Tršće | 114 | 40 | 6 | |
Varda | 133 | 50 | 1 | |
Veliki Trnovci | 131 | 58 | 16 | |
Vukanovići | 182 | 70 | 34 | |
Zagrađe | ||||
Zgošća | 149 | 52 | 9 | |
UKUPNO | 3.433 | 1.383 | 433 | 973 |
*Podaci se odnose na period do 2012 god., koje je Unija prikupila tokom realizacije projekta “Monitoring javnih sredstava za održivi povratak”, koji je imao za cilj povećati odgovornost javnih institucija za trošenje javnih sredstava namijenjenih za programe povratka.
Izvor podataka
► Metodologija prikupljanja podataka za analizu utroška javnih sredstava u segmentu održivog povratka u BiH uključuje saradnju sa državnim, entitetskim, kantonalnim i lokalnim institucijama. Podaci su prikupljani putem upitnika i terenskih istraživanja u 20 odabranih opština. Monitoring timovi, obučeni za prikupljanje podataka, provjeravali su tačnost informacija o raspodjeli sredstava. Uključene institucije su dostavljale podatke o planiranim, izdvojenim i utrošenim sredstvima za period 2018-2023. godine.